Moda ve İnsan

Modaya ya da yeni olana uymakla, insan kendisini de değiştirmiş ya da yenilemiş mi olur? Modanın kendisini eskiten ya da yenileştiren şey ya da böylesi bir değişimin kaynağı ne olabilir? Uzun süre, aynı şeyleri kullanıyor olmanın doğurduğu "bıkkınlık" mıdır yoksa bu değişimi sağlayan?

Moda, Kültür ve Kimlik adlı kitabının "Moda Döngüsüne İlişkin Bazı Kuramlar" başlıklı bölümünde, G. B. Shaw'un "Moda, özellikle başlatılmış salgın hastalıktan başka bir şey değildir ve bu da, tüccarların bir salgını başlatabildiğini kanıtlar," sözünü anımsatan Fred Davis, Simmel'in moda üzerine görüşlerini, denemesinde yer alan şu sözleriyle anlatır: "Toplumsal formlar, giysi, estetik yargı, bir bütün olarak insanın kendisini ifade tarzı, moda etkisiyle sürekli dönüşüme uğrar; ama bu öyle bir biçimde gelişir ki, moda -yani en son moda- sadece üst sınıflarda bütün bunları etkiler. Alt sınıflar onların tarzını taklit etmeye başladığı anda, yani üst sınıfların çizdiği ayırım çizgisini aşıponların kendine özgü iç tutarlılığını ortadan kaldırmaya başladığında, üst sınıflar da bu tarzdan vazgeçip bir yenisini benimserler; artık onları yığınlardan ayıran, bu yeni tarzdır. İşte, oyun böylece sürüp gider."

Davis, Blumer'in moda sürecine ilişkin analizlerini vurgularken de şöyle söylüyor: "Moda modernlikle yakından ilgilidir ve 'modern ruh hali'yle içi içedir. Yani yerinde duramamazlıkla, yeni deneyimlere açık olmakla, yeni olana kapılmakla, kısacası 'zamana uyma' yönündeki çok daha genel bir kültürel eğilimle [yakından ilgilidir].

Modanın döngüselliğinin başka alanlarda ne durumda olduğu konusu çok dikkat çekici.
Davis, konuyu ele aldığı bölümün notlarından birinde bakın ne diyor?
"Başka alanlarda (örneğin güzel sanatlar, edebiyat, mimari, otomobil tasarımı, mobilya, ev hayvanları, mutfak gibi) modanın bu ölçüde döngüsel olup olmadığı, hatta herhangi bir ölçüde döngüsel olup olmadığı konusu biraz karışıktır. Tümüyle değilse de bunun bir ölçüde yanıtı, bu söz konusu alanlarda moda döngüsünü yapılandırıp sürekli kılacak kurumsal aygıtların bulunup bulunmamasına bağlıdır. Giyim sanayisinin bu açıdan çok daha elverişli olduğu açıktır; ama, görsel sanatların da hızla bu duruma doğru yol aldığını ileri süren araştırmacılar da vardır." (Bakınız: Moda, Kültür ve Kimlik, Fred Davis, YKY 1997).

Portrait D'une Femme Passionate 1945